Σχολειά για τα παιδιά μας ή σχολειά για τα χωριά μας;

* Από το ιστολόγιο (Ηγουμενίτσα) ΕΛΠΗΝΩΡ

Το μεγαλύτερο έλλειμμα της χώρας δεν είναι το δημοσιονομικό. Είναι το έλλειμμα της κοινής λογικής. Αυτό που κάνει το αυτονόητο να μοιάζει με επανάσταση και μέτρα όπως η συνένωση των σχολικών μονάδων να φαίνεται ριζοσπαστική.

Ο σχολικός χάρτης της χώρας μέχρι σήμερα μοιάζει πολύ με το υπόλοιπο ελληνικό Δημόσιο. Λίθοι, πλίνθοι, κέραμοι, ατάκτως ερριμμένα. Ένα σχολείο εδώ, ένα γυμνάσιο παραπέρα, πέντε μαθητές στη μια τάξη και επτά στην άλλη, μισό σχολείο στο ένα χωριό, μισό στο άλλο, δύο λυκειακές τάξεις στο ένα ξεπεσμένο κεφαλοχώρι και μία στο άλλο, από όπου τυχαίνει να έλκει την καταγωγή του σημαντικός κομματικός παράγοντας του τόπου. Αυτή η αυθόρμητη ανοργανωσιά δεν έχει μόνο δυσβάστακτο οικονομικό κόστος. Έχει και βαριές παιδαγωγικές συνέπειες. Σε άλλες χώρες η συνένωση ,αλλά και ο διαχωρισμός των σχολείων θα γινόταν κάθε χρόνο και αυτόματα. Μόλις ο πληθυσμός μιας σχολικής μονάδας έπεφτε κάτω από το κρίσιμο παιδαγωγικό όριο και δεν υπήρχαν ελπίδες επανάκαμψης, ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων, πρώτος – πρώτος θα έψαχνε λύσεις για την καλύτερη εκπαίδευση των παιδιών. Θα απευθυνόταν στις αρμόδιες υπηρεσίες, απαιτώντας τη συγχώνευση του σχολείου τους με κάποιο άλλο, θα ζητούσε υπηρεσίες μεταφοράς των μαθητών κ.λ.π., έτσι ώστε να μεγιστοποιηθεί το παιδαγωγικό αποτέλεσμα. Φυσικά, ισχύει και το αντίστροφο – όταν, δηλαδή, κάποια σχολεία γιγαντώνονται, οι ίδιοι οι γονείς θα πρέπει να ζητούν το διαχωρισμό των σχολείων.

Στην Ελλάδα οι συνενώσεις των σχολείων απαιτούν γενναίες πολιτικές αποφάσεις. Αρκετοί γονείς από χωριά ή και αστικά κέντρα – οι οποίοι μπορεί να οδηγούν καθημερινά πολλά χιλιόμετρα για να πάνε τα παιδιά τους στο φροντιστήριο, στα αγγλικά, στο πιάνο ή σε παιδικά πάρτι – αρνούνται να δεχθούν ότι ένα σχολείο με ελάχιστα παιδιά είναι αδύνατον να συντηρηθεί και να κάνει καλή δουλειά. Έτσι αντιστέκονται δυναμικά στη συνένωση γυμνασίων με ελάχιστους μαθητές (2 στην Α΄ Γυμνασίου, 0 στη Β΄ και 5 στη Γ΄ Γυμνασίου σε χωριό των Ιωαννίνων), αλλά δεν διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εκπαίδευσης για τα παιδιά τους.

Δίπλα τους χύνουν κροκοδείλια δάκρυα οι βουλιμικοί για αρμοδιότητες δήμαρχοι και οι πολυποίκιλοι και πολυεπίπεδοι αυτοδιοικητικοί άρχοντες οι οποίοι με την έως τώρα στάση τους έχουν διαμορφώσει μια εκρηκτική κατάσταση στο χώρο της εκπαίδευσης, αφού από τη μια παρακρατούν και διοχετεύουν σε αλλότριες δράσεις τα χρήματα που έρχονται από την κεντρική κυβέρνηση για λειτουργικές δαπάνες των σχολείων και από την άλλη, χάριν της ψηφοθηρικής τους αντίληψης τόσα χρόνια διαμόρφωσαν μια τριτοκοσμική κατάσταση στην υπόθεση μεταφοράς των μαθητών, όπου  μικρά παιδιά, δημοτικού, νηπιαγωγείου, μεταφέρονται με ακατάλληλα αυτοκίνητα, με μεθυσμένους οδηγούς, με πλασματικές χιλιομετρικές αποστάσεις , με παράλληλες μετακινήσεις προς την ίδια κατεύθυνση, με αποτέλεσμα το μεταφορικό κόστος να είναι δυσβάστακτο για τον Έλληνα πολίτη (820.000 ευρώ ετησίως, μόνο για την Α/θμια Εκπαίδευση Θεσπρωτίας, η οποία αριθμεί μόλις 2500 μαθητές).

Δάσκαλοι και καθηγητές που φοβούνται ότι, δια των συνενώσεων, θα χάσουν το βόλεμά τους, ωρύονται δήθεν για την καταστροφή που θα υποστεί η παρεχόμενη εκπαίδευση των μαθητών τους, λόγω των συνενώσεων των σχολικών μονάδων, ξεχνώντας ότι αυτή η εκπαίδευση την οποία με τόσο πάθος υποστηρίζουν κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις, με βάση την αξιολόγηση του ΟΟΣΑ (πρόγραμμα PISA).

Οι αντιδράσεις στις επιχειρούμενες αλλαγές του σχολικού χάρτη της χώρας είναι φυσιολογικές, αλλά διόλου λογικές. Οι κάτοικοι των χωριών έχουν εθιστεί στη ρητορεία του πολιτικαντισμού και θέλουν μικρότερες κι εγγύτερες σ’ αυτούς, σχολικές μονάδες, αντί να απαιτούν καλύτερα σχολεία. Το χειρότερο όμως όλων είναι ότι αυτός ο συρφετός αυτοδιοικητικών πολιτικάντηδων και συντεχνιακών εκπαιδευτικών τα παιδιά τους δεν τα στέλνουν σε αυτά τα σχολεία, για τα οποία κόπτονται για την παιδαγωγική τους αξία , αλλά τα στέλνουν στα πολυθέσια σχολεία των κοντινών πόλεων. Όμως, σήμερα συμβαίνει, ανυποψίαστοι γονείς, βολεμένοι εκπαιδευτικοί και αυτοδιοικητικοί πολιτικάντηδες να παιδαγωγούν τη νέα γενιά στην ανομία. Στέλνουν τα παιδιά τους στις καταλήψεις, ωθούν τα παιδιά τους σε απεργίες πείνας, για να μειωθεί περισσότερο το κουτσουρεμένο πανταχόθεν σχολικό έτος. Το ερώτημα, όμως το οποίο τίθεται είναι, τι ζητούμε σήμερα: «σχολειά για τα παιδιά μας ή σχολειά για τα χωριά μας;»

Κάπως έτσι βούλιαξαν τα πανεπιστήμια

*του Θεοδόση ΤΑΣΙΟΥ. Δημοσιεύτηκε στο blog του Κώστα Καββαθά αλλά το αλιεύσαμε από το "Μη μαδάς τη Μαργαρίτα". Μαζί με το κείμενο δημοσιεύουμε μια σοκαριστική μαρτυρία που αναρτήθηκε στα σχόλια του κειμένου.

Μετά από μισόν αιώνα (ακριβώς) από τότε που άρχισα να υπηρετώ την πανεπιστημιακή παιδεία, και μετά απ’ τους όποιους αγώνες (στους οποίους έχω συμμετάσχει, με νού καί με χέρια) κατά του πολιτικού κονφουζιονισμού, αισθάνομαι ότι έχω υποχρέωση να ξαναβάλω τις φωνές:
Τί είναι πάλι ετούτη η βαθύτατα αντιλαϊκή θεατρική παράσταση που παίζεται τους τελευταίους μήνες γύρω απ’ το θέμα «ελληνικό πανεπιστήμιο»; Με όσην μου απόμεινε φωνήν, διαμαρτύρομαι για την περί ιδιωτικών λέει πανεπιστημίων μπουζουριέρα: Εδώ το ελληνικό πανεπιστήμιο βουλιάζει από μέσα-του, κι εμείς αλλού τοποθετούμε τους φωνακλάδικους καβγάδες μας…

1. Το Ασυλον καταπατείται τρείς φορές τη βδομάδα: Η βίαιη εισβολή φοιτητικών ομάδων στους τόπους εργασίας (υπαλλήλων, τεχνιτών, δασκάλων και διοικήσεων), καθώς και οι καθημερινές απειλές κατά των διαφωνούντων, συνιστούν καραμπινάτη παρεμπόδιση παραγωγής και διάδοσης ιδεών και γνώσεων στο Πανεπιστήμιο. Αυτήν ακριβώς την παρεμπόδιση ηθέλησε να αναστείλει ο περι Ασύλου Νόμος – κι ο μόνος φόβος παλαιότερα ήταν βέβαια η Αστυνομία. Τώρα που η Αστυνομία (τα τελευταία 30 χρόνια) ΟΥΔΕΠΟΤΕ παρεμπόδισε το πανεπιστημιακό έργο, τώρα που το έργο αυτό (αυθαίρετα και βίαια) παρεμποδίζεται απο μέλη της πανεπιστημιακής Μή-Κοινότητας, τώρα λέγω βουλιάξαμε. Τον δε αντίλογό-σας οτι τάχα αυτά τα επονείδιστα γεγονότα είναι «για το καλό της Παιδείας», να πάτε να τον πείτε στους πολύχρωμους και μπαγιάτικους οπαδούς των ευρωπαϊκών ολοκληρωτισμών. Διάβολε, πώς είναι δυνατόν με τη μόνιμη βία, την εξωπέταξη και τον τραμπουκισμό κατά των Δασκάλων να μπορεί να υπηρετηθεί ενα ιδεώδες;
Και ποιός, πότε και με τί εμπειρία, ειδίκευση και ευθύνη το μελέτησε αυτό το «ιδεώδες», ώστε να έχει καταλήξει στο μεταφυσικό αλάθητον – ακυρώνοντας για χάρη-του τη λειτουργία του Πανεπιστημίου; Κι όχι για μιά βδομάδα κάθε 5 χρόνια (όπως λ.χ. στη Γαλλία), αλλά για 2 μήνες κάθε 6 μήνες. Ο επαναστατικός επαρχιωτισμός σ’ όλο-του το μεγαλείο…
2. Η Δημοκρατία προοδεύει στην ελληνική κοινωνία, αλλά έχει προ πολλού καταργηθεί στα ελληνικά πανεπιστήμια. Η αντιπροσωπευτικότητα των φοιτητών που συμμετέχουν στη διοίκηση (ή στην παρεμπόδιση της διοίκησης, το ίδιο είναι), είναι διάτρητη. Πρώτον διοτι ουδείς εγγυάται την δημοκρατική ορθότητα των φοιτητικών συνελεύσεων (προσκλήσεις, απαρτίες, διαδικασίες, αντιδημοκρατικός τσαμπουκάς, κ.ά.). Δεύτερον διότι συχνά δέν στέλνονται έγγραφες εξουσιοδοτήσεις εκπροσώπων. Τρίτον διοτι συχνότατα όποιος γουστάρει (φοιτητής ή μή) μπουκάρει στη συνεδρίαση των οργάνων διοίκησης, όπου συμμετέχει ή ασχημονεί.
Αλλά η διάτρητη αντιπροσωπευτικότητα δέν είναι το μόνο έλλειμμα δημοκρατίας μέσα στο πανεπιστήμιο: Το χειρότερο είναι η κατα συχνά δυστυχώς διαστήματα εκτόξευση άμεσων ή έμμεσων απειλών κατά των άλλων μελών της πανεπιστημιακής Μή-Κοινότητας, κατά των Διδασκόντων δηλαδή. (Των απειλών αυτών βεβαίως διαφεύγουν όσοι Δάσκαλοι αιδημόνως σιγούν ή εξωπετάγονται αδιαμαρτύρητα.)
Εάν τα απαράδεκτα αυτά Αντιδημοκρατικά φαινόμενα συνέβαιναν σε Εργατικό Συνδικάτο, θα είχαν κατασταλεί άμεσα: Απ’ τη διοίκηση του Συνδικάτου ή απ’ τη Γ.Σ.Ε.Ε. ή απ’ την Δικαιοσύνη. Στο Πανεπιστήμιο (κατ’ αναλογίαν), οι μέν Πρυτανείες ποιούν την νήσσαν εξ ανάγκης, το κατα τα άλλα λαλίστατον Υπουργείο Παιδείας καμώνεται οτι τα αγνοεί, η δε Δικαιοσύνη είναι μή προσβάσιμη για τους τλήμονες πανεπιστημιακούς – διότι «Ασυλον (σου λέει) θα το… ποινικοποιήσεις;».
Ιδού γιατί σας λέω οτι γίναμε όλοι ξεδιάντροποι – θύτες και θύματα.

«Δημόσιο, δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο»

Η σχολικλη τάξη μιας άλλης εποχής. Τότε τα ¨γράμματα" ήταν διαβατήριο για μια καλύτερη ζωή

«Δημόσιο, δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο» οραματίζονται, σχεδιάζουν και υλοποιούν στην Κύπρο.

Γ. ΤΣΙΑΚΑΛΟΣ: Ο ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

"Τα εκπαιδευτικά προγράμματα είναι δομημένα ώστε τα παιδιά να μπορούν να πετύχουν τους μαθησιακούς στόχους, ανεξάρτητα από τον προσωπικό ρυθμό μάθησης που έχουν στο σπίτι»

Της ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ (Ελευθεροτυπία 16-1-2011)

Στην Κύπρο, το νέο δημόσιο, δημοκρατικό σχολείο είναι γεγονός. Εκεί η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν αποτελεί προϊόν πρόχειρων εξαγγελιών. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, στηρίχτηκε στη γενναία χρηματοδότηση, αλλά κυρίως στην ουσιαστική συμμετοχή των μάχιμων εκπαιδευτικών, οι οποίοι υπήρξαν κοινωνοί της.

Αρχιτέκτονας του εκσυγχρονισμού της δομής και του περιεχομένου της εκπαίδευσης στην Κύπρο, από το νηπιαγωγείο ώς το εννιαίο λύκειο, είναι ο καθηγητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γιώργος Τσιάκαλος

Ο ίδιος εξηγεί στην «Κ.Ε.» ότι «η Κύπρος δεν είναι πρόθυμη να επιτρέψει την ακύρωση αυτού του στόχου, για καμία ιδεοληψία και καμία ιδιοτέλεια». Ενας στόχος, βέβαια, που συνοδεύτηκε από την ανάλογη οικονομική υποστήριξη: «Η Κύπρος έρχεται πρώτη σε δαπάνες για την παιδεία στην Ευρώπη και δεύτερη στις χώρες του ΟΟΣΑ (8,5% του ΑΕΠ)». Δικαίως θεωρεί ότι «μπορεί να γίνει στην εκπαίδευση η Φιλανδία της Ευρώπης», τονίζοντας, μάλιστα, ότι «έχει όλα τα εφόδια για να καταφέρει το ίδιο ακόμη και σε ανώτερο βαθμό».
Τι εννοεί, όμως, ο καθηγητής όταν μιλάει για το νέο δημοκρατικό σχολείο;

«Αυτό που βλέπει κανείς απ' έξω είναι ότι μειώθηκαν οι ώρες διδασκαλίας, μεγάλωσαν τα διαλείμματα και η τελευταία ώρα κάθε ημέρα αφιερώνεται στην "εμπέδωση", έτσι ώστε να μην χρειάζεται η "συνδιδασκαλία" των γονέων στο σπίτι. Στην πραγματικότητα αυτά αποτελούν απλώς μερικά από τα εμφανή γνωρίσματα ενός δημοκρατικού και ανθρώπινου σχολείου. Δημοκρατικό χαρακτηρίζεται ένα σχολείο στο οποίο φοιτούν μαζί όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από όποιες ιδιαιτερότητες (αναπηρία, καταγωγή, πολιτισμικό περιβάλλον), και στο οποίο όλα τα παιδιά, χωρίς καμιά εξαίρεση, έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν όλα όσα χαρακτηρίζουν σήμερα έναν μορφωμένο πολίτη».

«Αυτό επιτυγχάνεται», προσθέτει, «μόνον όταν τα αναλυτικά προγράμματα είναι έτσι δομημένα ώστε όλα τα παιδιά να μπορούν να πετύχουν τους μαθησιακούς στόχους, ανεξάρτητα από τον προσωπικό ρυθμό μάθησης και την υποστήριξη που έχουν στο σπίτι. Αντίστοιχα, ανθρώπινο χαρακτηρίζεται ένα σχολείο που δεν κλέβει από τα παιδιά την παιδική ηλικία και τη νεότητα, αλλά αντίθετα δίνει σ' αυτά τη δυνατότητα να βιώσουν αυτές τις περιόδους ως τις πιο ωραίες στη ζωή του ανθρώπου».

Η αλλαγή στο πανεπιστήμιο

Η αλλαγή στο πανεπιστήμιο

Λεωνίδας Λουλούδης, Χρειάζονται άλλες αλλαγές,  Τα Νέα, 20.12.2010

Κίμων Χατζημπίρος, Συστήματα αυτοσυντηρούμενα,  Τα Νέα, 20.12.2010

Το δημόσιο πανεπιστήμιο μετεωρίζεται επικίνδυνα μεταξύ θεσμικών αγκυλώσεων και απραγματοποίητων δυνατοτήτων. Απαιτούνται αλλαγές αλλά όχι αυτές που προτείνει το υπουργείο Παιδείας. Η θέση μου δεν έχει καμία σχέση με εκείνες του αριστερού μηδενισμού ή της καθηγητικής αυταρέσκειας. Ομως, απαιτούνται, σήμερα παρά ποτέ, «κτηνώδης» λογική και ρεαλισμός. Επελέγη η απογείωση της «κάθετης» ρήξης με το παρελθόν.

Διαβάστε περισσότερα »

Το Πανεπιστήμιο-αντίδοτο

*Από το ιστολόγιο Μη μαδάς τη μαργαρίτα

Το κείμενο του Α. Λιάκου σχετικά με τη μεταρρύθμιση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θέτει σημαντικά ερωτήματα που δείχνουν πόσο αστεία είναι η απόλυτη θέση, υπέρ ή κατά της προτεινόμενης από το υπουργείο μεταρρύθμισης. Πόσο αναγκαίο είναι να συζητήσουμε, τα χαρακτηριστικά της νέας κοινωνίας στην οποία είμαστε υποχρεωμένοι να ζήσουμε, τι πανεπιστήμιο θέλουμε και μετά πως το φτιάχνουμε. Συμφωνούμε απόλυτα ότι από τη μια πλεονάζει η προχειρότητα και από την άλλη, η άρνηση. 

Του Αντώνη Λιάκου,    ΒΗΜΑ, 5.12.10

Η μεταρρύθμιση στα πανεπιστήμια αφορά μείζον διακύβευμα: τον ρόλο της γνώσης στη νέα διευθέτηση της ελληνικής κοινωνίας. Η οικονομική κατάρρευση θα αφήσει δυσεπούλωτες πληγές στο σώμα της. Θα μειώσει δραματικά και άνισα το βιοτικό επίπεδο και τις αμοιβές, έχει ήδη διαλύσει το θεσμικό πλαίσιο της εργασίας, και θα σκοτώσει το κράτος πρόνοιας. Η κοινωνία μέσα στα επόμενα χρόνια θα καταλήξει περισσότερο διχασμένη και άνιση. Το ερώτημα είναι: τι μπορεί να γίνει και τι θέλουμε να γίνει στην εκπαίδευση; Η εκπαίδευση αξίζει να ιδωθεί και θα πρέπει να λειτουργήσει ως το αντιστάθμισμα τόσο στον οικονομικό ξεπεσμό της χώρας σε οικονομία της περιφέρειας όσο και στις κοινωνικές συνέπειες αυτού του ξεπεσμού, στον διχασμό ανάμεσα σε μια υπερευημερούσα τάξη και σε μια θάλασσα φτωχών.

H πιο πικρή αποτυχία της δημόσιας εκπαίδευσης

*ΚΡΑΥΓΗ ΑΓΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΡΑΜΜΕΝΗ ΑΠΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ  ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΠΑΤΡΑΣ

Η Δημοκρατία ήταν εκείνη η ιδέα που προασπιζόταν και σεβόταν τα θέλω, τις ανάγκες και τα δικαιώματα όλων, που πρέσβευε ως αξία το σεβασμό και το διάλογο. Ήταν εκείνο το ύψιστο αγαθό, το τέλειο, που γεννήθηκε στη Ελλάδα και υιοθετήθηκε από όλους σχεδόν τους λαούς του κόσμου. Και τώρα θλιβερή και κουρελιασμένη, πεσμένη στα βρώμικα πεζοδρόμια μας κοιτά που προσπερνάμε χωρίς ποτέ να την αναγνωρίζουμε. Και δεν την αναγνωρίζουμε γιατί δεν την έχουμε μέσα μας.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη, η πιο πικρή αποτυχία της δημόσιας εκπαίδευσης: Δεν έχει διδάξει, δεν έχει καταφέρει να γαλουχήσει τους μαθητές με την αξία της δημοκρατίας και όλα όσα αυτή αντιπροσωπεύει. Παραλαμβάνει μικρά ευαίσθητα παιδιά που δεν γνωρίζουν τον κόσμο και δημιουργεί φοβισμένους, ανασφαλείς, εξαγριωμένους νέους χωρίς κριτική σκέψη, χωρίς λογική. Νέους που παλεύουν να αλλάξουν μια κοινωνία που οι ίδιοι αναπαράγουν, μια κοινωνία της οποίας αποτελούν πανομοιότυπα αντίγραφα. Είναι αυτοί οι ίδιοι οι νέοι, οι φοβισμένοι και ανασφαλείς, φρικτά προσωπεία των ημερών τους. Και δεν θα το μάθουν ποτέ. Όντας οι ίδιοι αντιδημοκρατικοί, απόλυτοι, ανάλγητοι και αδιάφοροι για τις ανάγκες των γύρω τους διατηρούν το σύστημα εκείνο που τους πληγώνει. Θέλουν να παλέψουν χωρίς να θυσιάσουν τίποτα. Ούτε καν μερικές απουσίες δεν θέλουν να χαρίσουν στον αγώνα τους.

Μα ποιος να τους προστατέψει αν δεν θέλουν να προστατευτούν; Ποιος να τους μιλήσει αν δεν θέλουν να ακούσουν; Ποιος να τους δώσει να καταλάβουν με τι ευχαρίστηση και χαρά τρίβουν ύπουλα τα χέρια τους οι υψηλά ιστάμενοι με κάθε κατάληψη; Εκείνοι ξέρουν πολύ καλά πώς να διαιωνίσουν το σύστημα που τους στηρίζει. Στέλνουν τα παιδιά τους σε ιδιωτικά σχολεία και πανεπιστήμια και έπειτα τα ορίζουν διευθυντές, υπουργούς βουλευτές. Εμείς μόνο με το φτωχό και λειψό δημόσιο σχολείο μπορούμε να παλέψουμε. Μέσα στις μικρές αίθουσες που μοιάζουν με κλουβιά είμαστε αναγκασμένοι να μεγαλώσουμε. Κι αντί αυτό το μοναδικό όπλο που έχουμε, την μοναδική παρακαταθήκη που μπορούμε να παραδώσουμε καλύτερη και αλλαγμένη να τη στηρίξουμε, να την ομορφύνουμε, να την κάνουμε καλύτερη, την υποβαθμίζουμε σκάβοντας με τα ίδια μας τα χέρια το λάκκο μας, προάγοντας την παραπαιδεία που με τόσο μένος κατακρίνουμε.

Ας σταματήσουν λοιπόν οι καταλήψεις και ας αρχίσει επιτέλους μια υγιής συνεργασία μεταξύ των μαθητών. Ας προσπαθήσουμε όλοι να σεβαστούμε τους ελάχιστους εκείνους μαθητές που θέλουν να κάνουν μάθημα, που πιστεύουν ότι το δημόσιο σχολείο έχει ακόμα κάτι να προσφέρει. Ας αλλάξουμε στάση και τακτική για να αλλάξουμε ουσιαστικά κάτι επιτέλους.